Karşı Dava Açarken Hangi Harçlar Yatırılır?
Karşı dava, davalının asıl davaya karşı ileri sürdüğü bağımsız taleplerdir ve harç bakımından kural olarak ayrı bir dava gibi işlem görür. Bu nedenle karşı dava dilekçesi hazırlanırken hangi harç kalemlerinin ne zaman yatırılacağının önceden netleştirilmesi gerekir. Aşağıda karşı davada doğan harç türleri, matrahın belirlenmesi ve harç eksikliğinin usulî sonuçları ele alınmıştır.
Taslağı sıfırdan yazmak yerine Yarlıg AI ile dilekçe taslağı oluşturabilir, süresini süre hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.
Karşı davanın harç bakımından niteliği
Karşı dava, usul ekonomisi amacıyla asıl davayla birlikte görülse de harç doğuran yönüyle asıl davadan bağımsız değerlendirilir. Davalının ileri sürdüğü talebin savunma aracı niteliğinde mi yoksa bağımsız bir talep mi olduğu, yatırılacak harcın varlığını ve türünü doğrudan etkiler.
Talebin karşı dava olarak nitelendirilmesi, harç yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Aksi bir yaklaşım, davaya cevap içinde ileri sürülen her talebin karşı dava sayılması yoluyla harçtan kurtulma sonucunu doğurur; uygulamada bu sonuç kabul görmez.
Harç, dilekçenin verilmesiyle birlikte gündeme gelir; bu nedenle harcın karşı dava açılırken mi yoksa sonradan mı yatırılacağı sorusu pratikte en sık karşılaşılan tereddüt noktasıdır.
- Karşı dava, harçta kural olarak bağımsız dava gibi işlem görür.
- Talebin karşı dava mı yoksa savunma aracı mı olduğu, harç yükümlülüğünü belirler.
- Harç, esas incelemesine geçilmeden önce gündeme gelir.
Başvurma harcı: maktu kalem
Karşı dava dilekçesiyle birlikte maktu başvurma harcının yatırılması gerekir. Bu harç, dava değerinden bağımsız olarak alınır; talebin değeri ne olursa olsun aynı tutarda ödenir.
Başvurma harcı ile gider avansı, tebligat gideri ve bilirkişi ücreti gibi kalemler karıştırılmamalıdır. Bu kalemler harç değildir; ancak yatırılmaması, dilekçenin işleme alınmasını fiilen geciktirebilir.
Müvekkile yapılacak bilgilendirmede harç ile masraf kalemlerinin ayrı ayrı gösterilmesi, sonradan doğacak uyuşmazlıkları önler.
- Maktu başvurma harcı, dava değerine göre değişmez.
- Gider avansı ve tebligat gideri harç değildir.
- Dilekçeye eklenen ödeme belgesi, işlem sürecini hızlandırır.
Nispi karar ve ilâm harcı
Karşı dava, belirli bir paranın ödenmesine veya değer biçilebilir bir talebe ilişkinse, dava değeri üzerinden hesaplanan nispi karar ve ilâm harcının peşin olarak yatırılması istenir. Bu harç, yargılama sonunda hüküm altına alınacak değerle ilişkili olduğu için davanın en başında hesaplanması gerekir.
Peşin harç yatırılmadığı sürece karşı dava, esas yönünden incelenmeye alınmaz. Harç tamamlandıktan sonra talep, asıl davayla birlikte değerlendirilir.
Konusu para olmayan veya değer biçilmesi mümkün olmayan taleplerde ise maktu harç uygulanır; bu ayrımın dilekçede açıkça ortaya konması, sonradan yapılacak harç tamamlama taleplerini önler.
- Nispi harç, karşı davanın değeri üzerinden hesaplanır ve peşin yatırılır.
- Peşin harç tamamlanmadan dava esas yönünden incelenmez.
- Değer biçilemeyen taleplerde maktu harç gündeme gelir.
Dava değerinin ve matrahın belirlenmesi
Harcın matrahı, karşı davada ileri sürülen talebin değeridir; asıl davanın değeri matrah olarak esas alınmaz. Asıl dava yüksek değerli olsa bile karşı davadaki talep daha düşükse, harç yalnızca o talep üzerinden hesaplanır.
Karşı davada birden fazla talep varsa, kural olarak taleplerin toplam değeri dikkate alınır. Ancak taleplerin niteliği farklıysa, her talep için ayrı değerlendirme yapılması gerekebilir.
Kısmi talebe dayanan karşı davalarda, belirsiz alacak niteliğindeki taleplerde ve tespit taleplerinde matrahın nasıl belirleneceği, ilgili kanun hükümlerine göre somut olayın özelliklerine göre değerlendirilir. Bu noktada dilekçede talebin açıkça tanımlanması, harcın doğru hesaplanmasının ön koşuludur.
- Matrah, karşı davadaki talebin değeridir; asıl davanın değeri değildir.
- Birden fazla talepte toplam değer üzerinden hesaplama yapılır.
- Talebin niteliği belirsizse harç hesabı riskli hale gelir; dilekçe net olmalıdır.
Muafiyet, adli yardım ve indirimli durumlar
Kimi davalarda taraflar harçtan muaf olabilir; muafiyetin kapsamı ilgili kanun hükümlerine göre belirlenir. Muafiyet iddiası, dayanağıyla birlikte dilekçede gösterilmelidir.
Adli yardım talebi kabul edilen davalı bakımından harçların ödenmesi yönünden istisna uygulanabilir. Ancak adli yardım kararı verilmeden önce harç yükümlülüğü kural olarak devam eder; bu nedenle karar beklenirken sürenin geçirilmemesine dikkat edilmelidir.
Hesap edilen harç tutarına itiraz, ilgili kanun hükümlerine göre ve süresinde yapılmalıdır.
- Muafiyet, dayanağı gösterilerek ileri sürülmelidir.
- Adli yardım kararı, harç yükümlülüğünü kararın kapsamı ölçüsünde etkiler.
- Harç hesabına itiraz, süresinde yapılmalıdır.
Harç yatırılmamasının usulî sonuçları
Karşı dava dilekçesi verildiğinde harç eksikse, davalıya harcı tamamlaması için süre verilir. Verilen sürede harç yatırılmazsa karşı dava, açılmamış sayılması veya dosyadan çıkarılması sonucuyla karşılaşabilir; talebin esası incelenmez.
Bu risk, özellikle süre sonuna yakın verilen dilekçelerde ve harç tutarının yanlış hesaplandığı hâllerde belirginleşir. Eksikliğin kendiliğinden tespit edilmesini beklemek yerine, ödeme belgesinin dosyaya sunulması ve eksik kalem bulunup bulunmadığının kontrol edilmesi gerekir.
Harcın tamamlanmasından sonra karşı dava, asıl davayla birlikte görülmeye devam eder.
- Harç eksikliğinde süre verilir.
- Sürede ödeme yapılmazsa karşı dava esasa girilmeden sonuçsuz kalabilir.
- Ödeme belgesi dosyaya sunulmalı ve kalemler kontrol edilmelidir.
Uygulamada kontrol listesi
Karşı dava açılışında harç kalemlerinin doğru ayrıştırılması, hem süre hem de talep kaybı riskini azaltır. Dilekçe hazırlanırken talebin türü, değeri ve dayanağı birlikte değerlendirilmelidir.
Örneğin [DAVACI] tarafından açılan davada [DAVALI] tarafından ileri sürülen karşı dava bakımından [MAHKEME] tarafından harç tamamlama işlemi yapılıp yapılmadığı takip edilmelidir. Bu kontrol, dosyanın seyrini doğrudan etkiler.
- Maktu ve nispi harç kalemlerini ayrı ayrı belirleyin.
- Gider avansını harçtan ayrı gösterin.
- Adli yardım veya muafiyet varsa kararın kapsamını kontrol edin.
- Ödeme belgesini dilekçeye ekleyin ve dosyaya sunun.
- Harç tamamlama taleplerini süresinde takip edin.
Bu sayfa yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Süre, madde ve usul bilgilerini güncel mevzuattan doğrulayın; somut olayınız için bir avukata danışın.
Sıkça sorulan sorular
Karşı dava açılırken başvurma harcı ayrıca yatırılır mı?
Evet. Karşı dava, harç bakımından kural olarak bağımsız dava gibi işlem gördüğü için maktu başvurma harcının dilekçeyle birlikte yatırılması gerekir. Bu harç, talebin değerinden bağımsızdır.
Karşı davada harç, asıl davanın değeri üzerinden mi hesaplanır?
Hayır. Matrah, karşı davada ileri sürülen talebin değeridir. Asıl davanın değeri yalnızca harç hesabında değil, yargılama giderlerinin paylaşımında ayrı bir kalem olarak dikkate alınır.
Harç yatırılmazsa karşı dava ne olur?
Harç eksikse davalıya tamamlama için süre verilir. Süresinde ödeme yapılmazsa karşı dava açılmamış sayılması veya dosyadan çıkarılması sonucuyla karşılaşabilir ve talep esas yönünden incelenmez.
Adli yardımdan yararlanan davalı karşı dava açarken harç yatırır mı?
Adli yardım talebi kabul edilirse harçlar bakımından istisna uygulanabilir. Ancak karar verilmeden önce harç yükümlülüğü kural olarak devam ettiği için kararın kapsamı ve zamanlaması dikkatle izlenmelidir.
Konusu para olmayan karşı davada hangi harç uygulanır?
Değer biçilmesi mümkün olmayan taleplerde maktu harç uygulanır. Talebin niteliğinin dilekçede açıkça ortaya konması, sonradan doğacak harç tamamlama tartışmalarını önler.