Islah Kaç Kez Yapılabilir?

Son güncelleme: 8 Kasım 2026 · Hazırlayan: Saygılı Yarlıg AI

Islah, tarafın yargılama usulüne ilişkin işlemlerini kanunda öngörülen hallerde tek taraflı beyanla değiştirmesine veya düzeltmesine imkân tanır. Ancak bu imkân sınırsız değildir; hakkın sayı bakımından sınırlandırılması, uygulamada dosyanın kaderini belirleyen sonuçlar doğurur. Aşağıda ıslahın kullanım sınırı, kısmi ıslahın etkisi ve avukat açısından dikkat edilmesi gereken noktalar ele alınmıştır.

Taslağı sıfırdan yazmak yerine Yarlıg AI ile dilekçe taslağı oluşturabilir, süresini süre hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Islahın işlevi ve hukuki çerçevesi

Islah, tarafın yargılama usulüne ilişkin işlemlerini ilgili kanun hükümlerine göre değiştirmesine veya düzeltmesine olanak tanıyan bir kurumdur. Amacı, şekle bağlı işlemlerdeki eksikliklerin giderilmesi ve taleplerin yargılama sırasında ortaya çıkan maddi duruma uygun hale getirilmesidir.

Islah tek taraflı bir beyanla ileri sürülür; karşı tarafın muvafakati aranmaz. Buna karşılık hakimin denetimi, kanunda öngörülen koşullar ve usule ilişkin sınırlar saklıdır. Talep, koşula bağlanamaz ve belirsiz biçimde ileri sürülemez.

• Islah, açık ve koşulsuz bir beyanla talep edilmelidir.
• Karşı tarafın rızası gerekmez; ancak beyan hakkı korunur.
• Kurum, yalnızca kanunda öngörülen hallerde ve sınırlar içinde işletilebilir.

Islah hakkının sayı bakımından sınırı

İlgili kanun hükümleri, ıslah hakkını sayı bakımından sınırlandırmıştır. Buna göre aynı yargılama içinde ıslah yoluna yeniden başvurulması kural olarak mümkün değildir; hakkın kullanılmasıyla birlikte bu imkân tüketilmiş olur.

Sınırlamanın gerekçesi, yargılamanın sürüncemede kalmasının önlenmesi ve usul ekonomisinin korunmasıdır. Bu nedenle yeniden ıslah talebi, kural olarak reddedilir ve talep sahibi açısından telafisi güç bir usul kaybı doğurabilir.

• Hak, kullanıldığı anda tükenir; tekrarı kural olarak dinlenmez.
• Sınırlama davacı kadar davalı taraf için de geçerlidir.
• Yeniden ıslah talebi, esasa ilişkin inceleme yapılmaksızın reddedilebilir.

Kısmi ıslah ve hakkın tüketilmesi sorunu

Kısmi ıslah, talep sonucunun yalnızca belirli bir bölümünün ıslah edilmesi anlamına gelir. Uygulamada, kısmi ıslahla birlikte ıslah hakkının tamamen tüketildiği, geri kalan kısım için yeniden ıslah istenemeyeceği yönünde bir yaklaşım benimsenmiştir; öğretide ise farklı değerlendirmeler bulunmaktadır.

Bu nedenle ıslah beyanı hazırlanırken talep sonucunun tamamı gözden geçirilmeli, hangi kalemlerin ıslah kapsamına alınacağı önceden planlanmalıdır. Kısmi ıslahın ardından kalan kısım için yeni bir ıslah imkânı bulunmadığı varsayımıyla hareket etmek, mesleki risk açısından daha güvenli bir yaklaşımdır.

• Kısmi ıslah, hakkın tamamının kullanıldığı sonucunu doğurabilir.
• Islah edilen ve edilmeyen kalemler arasındaki ayrım özenle kurulmalıdır.
• Tereddüt halinde talep sonucunun tamamının ıslahı değerlendirilmelidir.

Tamamlayıcı ıslah tartışması

Yargı uygulamasında, dava dilekçesindeki eksikliklerin giderilmesine yönelik olarak tamamlayıcı ıslah adı verilen sınırlı bir imkândan söz edilmektedir. Bu kurumun varlığı, koşulları ve kapsamı öğretide ve uygulamada tartışmalıdır.

Tamamlayıcı ıslah, genel ıslah hakkının yeniden kullanılması biçiminde anlaşılmamalıdır; amacı eksikliğin giderilmesiyle sınırlıdır. Bu yola başvurulması düşünülüyorsa, dosyanın bulunduğu aşama ve yerleşik uygulama ayrıca değerlendirilmelidir.

• Tamamlayıcı ıslah, sınırsız bir ek ıslah imkânı değildir.
• Kapsamı, somut dosyanın özelliklerine göre belirlenir.
• İleri sürülmeden önce usule ilişkin risk analizi yapılmalıdır.

Islahın zamanı ve usulü

Islah, yargılamanın ilgili kanun hükümlerinde öngörülen aşamasına kadar ileri sürülebilir. Bu aşamanın geçirilmesinden sonra sunulan ıslah talebi dinlenmez; bu nedenle zamanlama, esas kadar önemlidir.

Talep, dilekçeyle veya oturumda tutanağa geçirilecek beyanla yapılır. Islahın sonuç doğurabilmesi için gerekli harcın yatırılması ve usule ilişkin eksikliklerin tamamlanması gerekir; aksi hâlde talep sonuçsuz kalabilir. Karşı tarafa beyan hakkı tanınması da usulün gereğidir.

• Islah beyanı, usule ilişkin gereklilikler tamamlanmadan hüküm doğurmaz.
• Beyan, birden çok talebi birlikte kapsayacak şekilde kaleme alınabilir.
• Süre ve aşama yönünden dosya takvimi önceden kontrol edilmelidir.

Islahla ileri sürülemeyecek talepler

Islah, yargılamanın konusunu ve taraflarını serbestçe değiştirme aracı değildir. Kural olarak taraf değişikliği, tamamen farklı bir hukuki ilişkiye dayanan yeni bir dava konusunun yaratılması ve yargılamanın kapsamını aşan talepler ıslah yoluyla ileri sürülemez.

Bu sınırların aşılması hâlinde talep reddedilir; ayrıca hakkın kötüye kullanıldığı yönünde bir değerlendirme gündeme gelebilir. Bu nedenle ıslah beyanı, davanın çerçevesiyle uyumlu ve ölçülü biçimde kurgulanmalıdır.

• Taraf değişikliği, ıslahla değil kendi usulüne göre değerlendirilir.
• Yeni ve bağımsız bir hukuki ilişkiye dayanan talepler ıslahla ileri sürülemez.
• Kapsamı aşan beyanlar, hak kaybı ve gider yükümlülüğü doğurabilir.

Avukat açısından pratik sonuçlar

Islah hakkının sayı bakımından sınırlı olması, dava dilekçesinin hazırlanması aşamasında taleplerin eksiksiz belirlenmesini zorunlu kılar. Sonradan yapılacak bir düzeltme imkânına güvenmek, dosyanın ilerleyen aşamalarında geri dönüşü olmayan usul kayıplarına yol açabilir.

Uygulamada, ıslah kararının verilmesinden önce talep sonucunun bütün kalemleriyle gözden geçirilmesi, harcın ve usule ilişkin gerekliliklerin tamamlanması ve müvekkille bu konuda yazılı iletişim kurulması önerilir.

• Talep sonucu, dava açılırken tam ve hesaplanabilir biçimde kurulmalıdır.
• Islah kararı öncesinde dosya ve delil durumu bütünüyle değerlendirilmelidir.
• Müvekkile usule ilişkin riskler yazılı olarak açıklanmalıdır.

Örnek beyan kalıbı

[MAHKEME] huzurunda görülen davada, [DAVACI] vekili olarak, talep sonucumuzun aşağıda belirtilen kısım yönünden ıslah edilmesini talep ederiz. Islah beyanımız koşulsuzdur; usule ilişkin gereklilikler yerine getirilmiştir.

• Islah edilen kalemler açıkça ve ayrı ayrı gösterilmelidir.
• Beyanın koşulsuz olduğu metinde belirtilmelidir.
• Gerekli usul işlemlerinin yapıldığı ifade edilmelidir.

Bu sayfa yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış genel bilgilendirme metnidir; hukuki görüş yerine geçmez. Süre, madde ve usul bilgilerini güncel mevzuattan doğrulayın; somut olayınız için bir avukata danışın.

Sıkça sorulan sorular