Haberleşme, Seyrüsefer ve Gözetim Sistemleri Mânia Kriterleri Hakkında Yönetmelik (SHY-CNS/MÂNİA)
Özet
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan Haberleşme, Seyrüsefer ve Gözetim Sistemleri Mânia Kriterleri Hakkında Yönetmelik, Türk hava sahasındaki sivil CNS sistemlerini düzenlemektedir. Bu düzenlemenin temel amacı sivil CNS sistemlerinin mânia kriterlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir. Yönetmelik, Türk hava sahasında hizmet veren tüm sivil CNS sistemlerini kapsamaktadır. Metin içerisinde ADS, ADS-B, AIP, AMSL/AGL ve ASMGCS gibi havacılık terimleri ayrıntılı tanımlanmıştır. Aşama-1 tanımı, Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu üzerinden yapılan ön kontrolü ifade etmektedir. Aşama-2 ise CNS hizmet sağlayıcısı ATSEP tarafından gerçekleştirilen uzman etki analizidir. ATSEP kısaltması hava trafik emniyeti elektronik personeli anlamına gelmektedir. CNS hizmet sağlayıcısı, Bakanlıkça yetkilendirilmiş kurum ve kuruluşları kapsamaktadır. Coğrafi Tabanlı Dijital Bilgi Platformu, yapılaşmaların sisteme etkisinin sorgulandığı internet tabanlı bir sistemdir. Hassas saha ve kritik saha kavramları, sinyal bozulmalarını önlemek adına koruma altına alınan alanları belirtmektedir. Operasyonel koruma alanları, Ek-10'un birinci cildinde tanımlanan sahaları içermektedir. RES talebi, rüzgâr enerji santrali kurmak isteyenlerin CNS hizmet sağlayıcısına yaptığı görüş talebidir. Yapılaşma tanımı bina, GSM kuleleri, GES, RES, kule vinçler ve enerji nakil hatlarını kapsamaktadır. Yansıtıcı malzeme tanımı radyo frekans sinyallerini yansıtan metal ve cam yüzeyleri içermektedir. YTA kısaltması yapı tahditli alanı ifade etmekte olup Building Restricted Area ile eşdeğerdir. Beşinci madde gereğince YTA dâhilinde yansıtıcı malzeme kullanımından kaçınılması esastır. Yansıtıcı malzeme kullanımı zorunlu ise Aşama-2 Uzman Etki Analizi yapılması mecburidir. Bu analiz sonucunda mimari düzenleme veya oryantasyon değişikliği şart koşulabilecektir. Altıncı maddeye göre YTA kapsamındaki değerlendirmeler RF koruma yaklaşımına dayanmaktadır. Operasyonel Koruma Alanları RF koruma değerlendirmesinden bağımsız olarak korunacaktır. CNS sistemleri çevresindeki yapıların 2920 sayılı Kanunun 47 nci maddesine uygun olması zorunludur. Genel Müdürlükçe konulan sınırlamalar Ek-10 ve Ek-14 standartlarının altında olamaz. Yapılaşmalar ve rüzgâr türbinleri EUR Doc 015 hükümlerine uygun yürütülmelidir. Yönetmelik hükümleri yatırımcılar, inşaat firmaları ve enerji şirketleri açısından hukuki uyum yükümlülüğü getirmektedir. İdari süreçlerde bu kriterlere uyulmaması, ruhsat iptalleri veya idari davalarla sonuçlanabilecektir. Hukuk büroları bu kapsamda müvekkillerine teknik ve hukuki danışmanlık sağlamalıdır.
Düzenlemenin dayanağı
Düzenleme; 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununun 41, 47 ve 48 inci maddelerine, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 437 ve 441 inci maddelerine ve Şikago Sözleşmesi Ek-10'a dayanmaktadır. Metin kesik olduğu için özel bir yürürlük maddesi yer almamakla birlikte Resmî Gazete yayım tarihi (05.11.2026) esastır.
Olası etkiler
Rüzgâr Enerji Santrali (RES), Güneş Enerji Santrali (GES), bina, GSM/televizyon kuleleri ve enerji nakil hatları projelerine ilişkin imar, ruhsat ve idari izin süreçleri; bu işlemlere karşı idare mahkemelerinde açılacak İYUK kapsamındaki iptal davaları. Taraf profilleri: Gerçek kişiler, tüzel kişi yatırımcılar, enerji şirketleri, inşaat firmaları ve ilgili kamu kurumları.
Avukatlar için öneri
- 1. Müvekkillerin rüzgâr enerjisi, güneş enerjisi ve yüksek yapı projelerindeki imar ve ruhsat başvurularının YTA, Aşama-1 ve Aşama-2 kriterleri çerçevesinde incelenmesi sağlanmalıdır. 2. Yansıtıcı malzeme kısıtlamaları getiren 5 inci madde uyarınca mevcut projelerin teknik ve mimari şartnameleri gözden geçirilmelidir. 3. İlgili idari ret veya kısıtlama kararlarına karşı İYUK kapsamında açılacak iptal davaları için ATSEP raporları ve Aşama-2 analiz sonuçları hukuki denetime tabi tutulmalıdır.
Bu analiz yapay zekâ ile hazırlanmıştır ve bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş yerine geçmez. Uygulamadan önce düzenlemenin Resmî Gazete'deki tam metnini esas alın.